Η Ατομική βούληση ως κινούν αίτιο της πρακτικότητας e-book

Σύμφωνα με τον Benedetto Croce, ο νους δρα κυκλικά μέσα από δύο επίπεδα: τη γνώση (θεωρητικό επίπεδο) και την πράξη (πρακτικό επίπεδο). Η τελευταία ταυτίζεται με τη βούληση και ως παραγωγός όχι γνώσεων, αλλά πράξεων, προσανατολίζεται είτε προς το ωφέλιμο, είτε προς το αγαθό, αντικείμενα των πρακτικών επιστημών της πολιτικής επιστήμης, της κοινωνιολογίας και της ηθικής.

Τόσο στο θεωρητικό όσο και στο πρακτικό επίπεδο, ο στοχασμός του Croce βασίζεται σε δύο αντίθετες, πλην όμως πρωτογενείς στιγμές του πνεύματος, τις στιγμές τις ατομικότητας και της καθολικότητας. Σύμφωνα με αυτόν τον διαχωρισμό, η πρώτη στιγμή του ατομικού, εκδηλώνεται ως αισθητική εποπτεία ή βούληση, αντίστοιχα. Με τον τρόπο αυτό, η στιγμή του ατομικού διασφαλίζει την αυτονομία τής στιγμής του καθολικού, δηλαδή την περιοχή που αναφέρεται στην εννοιολογική γνώση και την ηθική. Η πρώτη στιγμή περιλαμβάνει θεμελιώδη στοιχεία υλικότητας, τα οποία, καθώς ανασυντίθενται στην επόμενη βαθμίδα του πνεύματος με διαφορετικό και πιο περίπλοκο τρόπο, ενισχύουν το περιεχόμενό τους και γίνονται ολοκληρωμένες μορφές πραγματικότητας. Έτσι, η σχέση μεταξύ ατομικού-καθολικού, προσδιορίζεται από τον Croce ως διπλός βαθμός ή αναλογία ανάμεσα στο θεωρητικό και το πρακτικό επίπεδο.

Όσον αφορά στο θεωρητικό επίπεδο, δεν τίθεται κανένα ζήτημα σχέσης ανταγωνισμού μεταξύ των στιγμών. Ορισμένα διαδραστικά προβλήματα προκύπτουν μόνο κατά τη μετάβαση από την ατομικότητα στην καθολικότητα. Ωστόσο, στο πρακτικό επίπεδο δεν μπορεί να ισχύσει κάτι τέτοιο, καθώς εκεί εκδηλώνεται μία βούληση του ατομικού εντελώς αυτόνομη σε σχέση με την ηθική στιγμή. Σε αυτή την περίπτωση, η σχέση μεταξύ των στιγμών τίθεται όχι ως αναγκαιότητα, όπως συμβαίνει στο θεωρητικό επίπεδο, αλλά ως διαμάχη, ως προσπάθεια χειραγώγησης της μίας στιγμής από την άλλη: πρόκειται για μία βούληση, η οποία, ενώ τοποθετείται στη σφαίρα της οικονομίας ή ωφέλειας -είναι δηλαδή κάτι το επιθυμητό- εντούτοις περιορίζεται από τις επιταγές των προσταγμάτων του δέοντος, σύμφωνα με τους κανόνες των κοινωνικών και πολιτισμικών συστημάτων.

Ακριβώς αυτή η διαμάχη μεταξύ ατομικής βούλησης και ηθικής είναι ό,τι προσδίδει κίνηση στην πρακτικότητα, ενώ η ηθική, όπως θα δούμε στο σύντομο κείμενο που ακολουθεί, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα της διαλεκτικής σύνθεσης μεταξύ ατομικής βούλησης και ρυθμιστικών κανόνων. Η ατομική βούληση, όπως και η αισθητική εποπτεία στο θεωρητικό επίπεδο, αποτελεί αναγκαία συνθήκη μετασχηματισμού της σύγκρουσης ατομικότητας-καθολικότητας, σε διαλεκτική σύνθεση: μετασχηματισμός καθόλα σύμφωνος προς τις αρχές του νου, δεδομένου ότι καθοδηγείται από ζωντανούς σκοπούς, οι οποίοι τον αναδεικνύουν. Ας δούμε λοιπόν, τα βασικά σημεία αυτής της διαλεκτικής ανάδειξης.

ISBN	978-618-210-198-8
Συγγραφέας	Δημήτρης Δακρότσης
Γλώσσα Γραφής:	Ελληνικά
Έτος Έκδοσης:	2024
Αριθμός Σελίδων:	45
Εξώφυλλο	Μαλακό
Διαστασεις	16×23
Εκδότης	Εκδόσεις Ελκυστής

Ο Δημήτριος Δακρότσης είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, τ. Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, αναπληρωματικό μέλος Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας (Ε.Η.Δ.Ε) Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. Απόφοιτος Τμήματος Ελληνικού Πολιτισμού, Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και Μεταπτυχιακού Προγράμματος Τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής-Ψυχολογίας Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών (κατεύθυνση «Ηθική»). Σήμερα διδάσκει την Θεματική Ενότητα «Φιλοσοφία και Μουσική» ως Σ.Ε.Π. στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Κατά το Χειμερινό Εξάμηνο του Ακαδημαϊκού Έτους 2022-2023, δίδαξε τα Μαθήματα «Εισαγωγή στη Φιλοσοφική Λογική» και «Ιστορία της Φιλοσοφίας ΙΙ: Σύγχρονη Φιλοσοφική Λογική» στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ενώ κατά το Χειμερινό Εξάμηνο του Ακαδημαϊκού Έτους 2021-2022, δίδαξε το Μάθημα «Φιλοσοφία της Παιδείας» στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Κατά το Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2020 και 2021 του παραχωρήθηκαν δύο τρίωρες εισηγήσεις προκειμένου να παρουσιάσει τις αρχές του φιλοσοφικού συστήματος του Benedetto Croce στο Μάθημα «Αισθητική Φιλοσοφία» του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 2015 δίδαξε Αισθητική Φιλοσοφία στον 7ο Κύκλο Εξειδικευμένων Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Απόφοιτων Ανώτατης Εκπαίδευσης, στο Έργο: «Ακαδημία Πλάτωνος - η Πολιτεία και ο Πολίτης» του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 2010 δίδαξε Λαογραφία στο πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης του Ινστιτούτου Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Έχει συμμετάσχει στη Διημερίδα Ηθικής Φιλοσοφίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών-Πελοποννήσου-Ελληνική Εταιρείας Ηθικής, 2009), στο 23ο Διεθνές Συνέδριο Φιλοσοφίας, (Πανεπιστήμιο Αθηνών-Ελληνική Φιλοσοφική Εταιρία, 2013) και στο 1ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο «Εγκέφαλος και νους: δίκτυα του εγκεφάλου-διαδρομές του νου» (Α.Μ.Κ.Ε. Obrela Neuroscience and Mental Health, Αθήνα, 18 & 19 Δεκεμβρίου 2020). Συγγραφέας του: «Benedetto Croce, από την αισθητική εποπτεία στην άμεση έκφραση του πραγματικού», εκδόσεις Ανάτυπο, Θεσσαλονίκη, 2015, επιστημονικών άρθρων δημοσιευμένων στην Ελλάδα και το Εξωτερικό, κριτικών και μελετών γύρω από την Ηθική, Αισθητική και Πολιτική Φιλοσοφία. Το 2015 έλαβε πρώτο βραβείο Δοκιμίου στον 33ο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών· εκδοτικός καρπός αυτού του πονήματος αποτελεί το έργο: «Η βούληση της γνώσης και της πράξης», εκδόσεις ΟΣΤΡΙΑ. Το 2016 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο Δοκιμίου από την Ένωση Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος. Το βραβευμένο Δοκίμιο με τίτλο: Θεωρητικός και πρακτικός νους: οι ρίζες της γνώσης και της αρετής στη φιλοσοφία του Αριστοτέλη, εκδόθηκε το 2017από τον Εκδοτικό Οίκο Εχέδωρος στον συλλογικό τόμο με τίτλο: «Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης: Η συνεισφορά της αριστοτελικής φιλοσοφίας στην συνέχεια της Ελληνικής Παράδοσης». Τον Σεπτέμβριο του 2019 ολοκλήρωσε την μεταδιδακτορική του έρευνα με τίτλο, «Το ηθικο-αισθητικό ως οργανική και διαλεκτική σχέση: το παράδειγμα του Βυζαντίου», η οποία εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2020 από τον εκδοτικό οίκο Ελκυστής. Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο, το 2024 εξέδωσε το δοκίμιο "Η ατομική βούληση ως κινούν αίτιο της πρακτικότητας", το οποίο αποτελεί επικαιροποιημένη έκδοση του έργου "Η βούληση της γνώσης και της πράξης".